Opinione

Muzat në amshim

(Në vend të një përkujtimi për poetin Ali Podrimja)

Lulzim Tafa

Poezinë e Ali Podrimjes e kisha lexuar si nxënës i shkollës fillore e të mesme. Isha rritur me atë poezi e isha frymëzuar. Pamjen e tij e kisha parë në fotografitë e librave të tij, e kisha parë edhe në TV, në orë letrare etj. Më kujtohet njëherë në Televizion, në TVP-në e asaj kohe, kur ai lexonte një poezi në një orë letrare (më duket se ishte viti 1988 dhe ishte mitingu i poezisë në Gjakovë) kur ai paraqitjen e përfundoi me “Unë jam Ali Podrimja, qytetar i rendit të dytë”. Pastaj më kujtohet një duartrokitje e madhe nga te pranishmit e shumtë në sallë.

Ajo kohë ishte e vështirë sepse kërcënimet e Beogradit ishin të shumta. Serbët thoshin se “Ata”, pra ne shqiptarët, ishim qytetarë të rendit të dytë. Podrimja ironizoi me ta, u pa qartë. Për atë kohë nuk ka qenë e lehtë. Ai kishte shkruar edhe një poezi me titull “Hitleri i sokaqeve të mija”. Ishte poezi e guximshme në kohën kur Millosheviqi ishte “në pupa”.

Është i paharruar takimi dhe njohja ime e parë personale me poetin Podrimja. Në fillim të viteve të 90-ta, në redaksinë e Rilindjes, ndërmarrjes botuese apo edicionit që i thoshin, unë e kisha paraqitur për botim librin tim të parë me poezi. Atë ditë takova për herë të parë Podrimjen, por edhe Anton Pashkun, Nazmi Rrahmanin e Rrahman Dedajn. Ata më kishin ftuar për të më treguar se kishin vendosur që të aprovojnë botimin e librit tim. Për mua ishte ngjarje e jashtëzakonshme të botoja në Rilindjen e asaj kohe. Rilindja ishte botues i madh, kishte kritere letrare të qarta, pra botonte libra që kishin vlera. Unë isha shumë i ri në atë kohë. Podrimja ishte caktuar nga Redaksia si redaktor, Agim Vinca Recensent. Aty edhe fillojë miqësia ime e mirë me poetin. Për të mbetur e tillë deri në shuarjen e tij.

Ali Podrimja, për mendimin tim, është poeti më i mirë, që kishte letërsia shqipe. Poeti që për më tepër se pesë dekada u bë ikona e letërsisë së Kosovës dhe sidomos poezisë. I përkthyer në shumë gjuhë të botës, Ali Podrimja është poeti më i përkthyer shqiptar, ndoshta, i të gjitha kohërave.
Qoftë me motive nacionale, qoftë me ato personale, Ali Podrimja e bëri të njohur letërsinë shqipe në botë. Do të kalojnë vite e dekada e, ndoshta, edhe më shumë, e ne nuk do të kemi më një poet të përmasave të Podrimjes.

Që nga vargu, tashmë, monumental “Miq, Kosova është gjaku imë që nuk falet”, i shkruar këtu e më shumë se gjysmë shekulli më parë, e kulmuar me “Lum Lumin”, (për mendimin tim librin më të mirë me poezi të botuar në gjuhen shqipe), e deri në ditën e fundit të jetës së tij, ku vdiq në një aktivitet poetik, Ali Podrimja prekte majat e letërsisë.

Është për keqardhje se si ne kolegët e shokët e tij, nuk e finalizuam një iniciativë të ne shkrimtareve nga një orë letrare në Gjilan, për fillimin e procedurave për nominimin e poetit Ali Podrimja për çmimin Nobel për letërsi. “Punë mukajeti”, thotë populli. E lamë në gjysmë.

Pas vdekjes së Azem Shkrelit, të cilin Podrimja e çmonte më së shumti, unë kisha botuar një poezi që i kushtoja atij (Azem Shkrelit). Poezia quhej “Pika e vargjeve”. Unë i dija të gjitha poezitë përmendesh. Këtë e dinte edhe Aliu dhe ndonjëherë më thoshte “Mixhë, (ashtu e quante ai vetën) jam i mërzitur, ma thuaj poezinë për Azem Shkrelin”. Kur filloja t’ia thosha, i shkonin lotët. Një herë ishte edhe Bajram Kelmendi (Azemi dhe Avokati ishin miq të pandarë) qanë të dytë, edhe Podrimja edhe Avokati.

Podrimja e kishte edhe një të mirë tjetër, i lavdëronte shumë edhe kolegët e tij. Ai thoshte se janë poetë të mirë edhe të tjerët si: Azem Shkreli sidomos, por edhe Mirko Gashi, Din Mehmeti, Dedaj, Gunga,Vinca e poetët tjerë të gjeneratës së vet. Por edhe të gjeneratës së mëvonshme si: Milazim Krasniqin, Konushevcin, Bashotën, Ibrahim Berishën e sidomos e kishte dobësi Basri Çapriqin, madje, mendoj se mua dhe Basriun na donte më së shumti. Ai nuk e fshehte këtë. Unë bëja shumë shaka edhe më të. Çuditem si më duronte (edhe pse shpesh më shante, e besa e shante edhe Basriun, por e di se këtë e bënte ngase na donte shumë).

Te libri “Frutat Bizare”, Çapriqi kishte shkruar një poezi për lirinë, disa vjet para se liria të vinte. Ajo poezi mendoj se është aktuale edhe sot. Lirinë Çapriqi e kishte fyer, kishte thënë se në liri “të lodhin heronjtë dhe kurvat”. Të çuditshme janë parandjenjat e poetëve. Podrimja thoshte. Shiko Mixhë. Kjo është poezi.

Ai i përkrahte shumë edhe poetët e rinj, siç na quanin neve në atë kohë. Atë vit apo një vit më vonë i kishin botuar librat e parë edhe Sali Beqiraj, Valdet Berisha, Rrahman Paçarizi (edhe Manin e donte shumë Podrimja), Beç Cufaj, Muhamet Mavraj, Naime Beqiraj dhe disa poetë të tjerë, madje ai kishte bërë edhe një antologji me ne poetët e atij brezi “I kujt je Atdhe”.

Sidomos pas vdekjes së Azem Shkrelit në vitin 1997, Podrimja më merrte në telefon, më së shpeshti për të më lexuar në telefon vargjet e sapo shkruara. Nuk mund ta harroj kurrë edhe një rast, kur më bie telefoni e ai thotë: Ngoje mixhë (Pa thënë as alo):
Tokë me da nuk kam/
hasmi në p… t’samës/
qenqe s’jetohet ma.

Çka po thu mixhë? Më tha, -Uuuua, ja ktheva me një ndjenjë të përbashkët mrekullie e habie. Kaq më kujtohet. Ajo poezi në atë kohë u bë hit, e tillë mbeti gjithmonë.

Po kush po shkruan më. Pas shkuarjes së tij në amshim, shkoi edhe muza. Dikur shkruanim shumë. Ishte kohë robërie por muza nuk trembej, tash kohë lirie (në i thënçin kësaj liri), por poezia pak po shkruhet, e shumë pak po lexohet. Sidomos tash pas vdekjes së Podrimjes. Liria na i trembi muzat. Apo edhe muzat shkuan në amshim me Podrimjen. Më kujtohet që pak kohë pas luftës kisha shkruar një poezi të shkurtë e që Podrimja e pëlqente shumë. Titullin e kishte Liria:

S’shkruhet dot një varg
Ç’sëmundje muzave
U solli liria
Nanen bre ja qifsha
Si vdiq poezia.

Mixhë! Kur të vdes unë, stafetën e poezisë ka me ta lanë ty, më thoshte Podrimja. Po shkruan mirë, p… same je, më thoshte në stilin e tij, kush e ka njohur e di.
Mixha vdiq, stafetën pas tij, jo që nuk e mbajë unë, por, fatkeqësisht, si duket, askush.

the authorSamir Dalipi